نسبت سورتینو چیست؟ راهنمای کامل محاسبه، فرمول، کاربرد و تفاوت آن با نسبت شارپ
مقدمه
نسبت سورتینو یکی از مهمترین شاخصهای ارزیابی عملکرد سرمایهگذاری است که به سرمایهگذاران کمک میکند بازده یک دارایی یا پرتفوی را با در نظر گرفتن تنها ریسکهای زیانآور بررسی کنند. برخلاف برخی معیارهای سنتی که تمام نوسانات را بهعنوان ریسک در نظر میگیرند، این شاخص تنها نوسانات منفی را مبنای محاسبه قرار میدهد. به همین دلیل، بسیاری از تحلیلگران نسبت سورتینو را معیار دقیقتری برای سنجش عملکرد تعدیلشده با ریسک میدانند.
در ادامه با مفهوم نسبت سورتینو، نحوه محاسبه، کاربردها، تفاوت آن با نسبت شارپ و یک مثال عملی آشنا میشویم.
نسبت سورتینو چیست و چرا اهمیت دارد؟
نسبت سورتینو (Sortino Ratio) شاخصی برای ارزیابی بازده سرمایهگذاری نسبت به میزان ریسک نزولی یا همان ریسک منفی است. این معیار نسخهای توسعهیافته از نسبت شارپ محسوب میشود و تفاوت اصلی آن در نحوه اندازهگیری ریسک است.
در حالی که نسبت شارپ تمام نوسانات بازده را بهعنوان ریسک در نظر میگیرد، نسبت سورتینو فقط نوساناتی را محاسبه میکند که باعث کاهش ارزش سرمایه میشوند. به همین دلیل، افزایش بازده ناشی از نوسانات مثبت در این شاخص بهعنوان ریسک تلقی نمیشود.
این نسبت به افتخار فرانک اِی. سورتینو نامگذاری شده است.
مهمترین ویژگیهای نسبت سورتینو عبارتاند از:
- تنها ریسک نزولی را در محاسبات لحاظ میکند.
- نوسانات مثبت را جریمه نمیکند.
- معیار مناسبتری برای ارزیابی عملکرد تعدیلشده با ریسک است.
- هرچه مقدار این نسبت بیشتر باشد، سرمایهگذاری از نظر بازده نسبت به ریسک منفی عملکرد بهتری دارد.
فرمول نسبت سورتینو و نحوه محاسبه آن
برای محاسبه نسبت سورتینو از فرمول زیر استفاده میشود:
نسبت سورتینو = (بازده پرتفوی − نرخ بازده بدون ریسک) ÷ انحراف معیار نزولی
که در این فرمول:
- Rp: بازده واقعی یا مورد انتظار پرتفوی
- Rf: نرخ بازده بدون ریسک
- σd: انحراف معیار نزولی یا Downside Deviation
در این روش، ابتدا نرخ بازده بدون ریسک از بازده سرمایهگذاری کسر میشود. سپس حاصل بر انحراف معیار بازدههای منفی تقسیم خواهد شد.
برخلاف نسبت شارپ که از انحراف معیار کل بازدهها استفاده میکند، نسبت سورتینو فقط بازدههایی را بررسی میکند که کمتر از سطح هدف یا نرخ بدون ریسک هستند.
همین ویژگی باعث میشود تصویر دقیقتری از میزان ریسک واقعی سرمایهگذاری ارائه شود.
بیشتر بخوانید:
ارزش پول چگونه تعیین میشود؟ بررسی عوامل مؤثر بر ارزش پول و علت کاهش آن
کاربرد نسبت سورتینو در ارزیابی سرمایهگذاری
سرمایهگذاران و مدیران صندوقهای سرمایهگذاری از نسبت سورتینو برای مقایسه عملکرد داراییها و پرتفویهای مختلف استفاده میکنند.
از آنجا که این شاخص تنها ریسکهای زیانآور را در نظر میگیرد، برای سرمایهگذارانی که به دنبال مدیریت بهتر ریسک هستند، معیار مناسبی محسوب میشود.
مزایای استفاده از نسبت سورتینو عبارتاند از:
- ارزیابی دقیقتر عملکرد سرمایهگذاری
- حذف اثر نوسانات مثبت از محاسبه ریسک
- مقایسه بهتر صندوقهای سرمایهگذاری و سبدهای دارایی
- تصمیمگیری آگاهانهتر هنگام انتخاب بین چند گزینه سرمایهگذاری
بهطور کلی، هرچه مقدار نسبت سورتینو بیشتر باشد، سرمایهگذاری توانسته است به ازای هر واحد ریسک نزولی، بازده بیشتری ایجاد کند.
مثال محاسبه نسبت سورتینو
فرض کنید دو صندوق سرمایهگذاری با مشخصات زیر وجود دارند:
- صندوق X
- بازده سالانه: ۱۲ درصد
- انحراف معیار نزولی: ۱۰ درصد
- صندوق Z
- بازده سالانه: ۱۰ درصد
- انحراف معیار نزولی: ۷ درصد
نرخ بازده بدون ریسک نیز ۲٫۵ درصد در نظر گرفته شده است.
محاسبات به شکل زیر خواهد بود:
- نسبت سورتینو صندوق X:
(۱۲٪ − ۲٫۵٪) ÷ ۱۰٪ = ۰٫۹۵
- نسبت سورتینو صندوق Z:
(۱۰٪ − ۲٫۵٪) ÷ ۷٪ = ۱٫۰۷
اگرچه صندوق X بازده سالانه بیشتری دارد، اما صندوق Z نسبت سورتینوی بالاتری کسب کرده است. این موضوع نشان میدهد که صندوق Z توانسته به ازای هر واحد ریسک نزولی، بازده مناسبتری ایجاد کند و از منظر عملکرد تعدیلشده با ریسک، گزینه مطلوبتری است.
در زمان محاسبه این شاخص باید در انتخاب نوع بازده، یعنی بازده واقعی یا مورد انتظار، ثبات روش حفظ شود. همچنین اگرچه معمولاً از نرخ بازده بدون ریسک استفاده میشود، اما در برخی تحلیلها میتوان بازده مورد انتظار را نیز جایگزین آن کرد.
بیشتر بخوانید:
شرکتهای وابسته چیستند و چه تفاوتی با شرکتهای تابعه دارند؟
مفاهیم مرتبط با نسبت سورتینو
ریسک نزولی چیست؟
ریسک نزولی به احتمال کاهش ارزش سرمایه یا زیانی گفته میشود که سرمایهگذار در نتیجه افت قیمت دارایی متحمل میشود.
داراییهایی که ریسک نزولی بیشتری دارند، معمولاً باید بازده بالقوه بالاتری نیز ارائه دهند تا سرمایهگذار حاضر به پذیرش این سطح از ریسک باشد.
نرخ بازده بدون ریسک چیست؟
نرخ بازده بدون ریسک، بازده فرضی سرمایهگذاری در داراییهایی است که تقریباً فاقد ریسک هستند.
در بازارهای مالی بینالمللی، معمولاً بازده اوراق خزانهداری دولت ایالات متحده بهعنوان معیار نرخ بدون ریسک در نظر گرفته میشود.
بازده مورد انتظار چیست؟
بازده مورد انتظار، میزان سودی است که سرمایهگذار انتظار دارد از یک دارایی یا پرتفوی به دست آورد.
این نرخ معمولاً بر پایه دادههای تاریخی، شرایط بازار و تحلیلهای مالی برآورد میشود و نقش مهمی در برنامهریزی سرمایهگذاری و مدیریت ریسک دارد.
جمعبندی
نسبت سورتینو یکی از کاربردیترین شاخصهای سنجش عملکرد سرمایهگذاری است که تنها ریسکهای منفی را در ارزیابی بازده لحاظ میکند. همین ویژگی باعث شده بسیاری از تحلیلگران آن را نسبت به نسبت شارپ، معیار دقیقتری برای اندازهگیری عملکرد تعدیلشده با ریسک بدانند.
در حالی که نسبت شارپ همه نوسانات را بهعنوان ریسک در نظر میگیرد، نسبت سورتینو فقط کاهشهای زیانآور را محاسبه میکند. انتخاب میان این دو شاخص به هدف سرمایهگذار و نوع تحلیل بستگی دارد. اگر تمرکز بر مدیریت زیانهای احتمالی باشد، نسبت سورتینو انتخاب مناسبتری خواهد بود.
با این حال، هیچ شاخصی بهتنهایی برای تصمیمگیری کافی نیست و بهتر است پیش از انتخاب نهایی، تحلیلهای تکمیلی انجام شده و در صورت نیاز با یک مشاور مالی متخصص مشورت شود.
